نحوه اجرای سدهای مخزنی به روش بتن غلتكی RCC
درصد از كل سدهایی كه تا سال 1950 به ارتفاع 50 فوت (15 متر) و بیشتر احداث گردید (بدون درنظر گرفتن سدهایی كه در چین ساخته شد) بتنی بوده است. از سال 1951 تا 1977 نسبت سدهای بتنی ساخته شده به حدود 25 درصد رسید. این تقلیل طی سالهای 1978 تا 1982 ادامه داشت و نسبت سدهای بتنی به 5.16 درصد رسید اما این كاهش در محبوبیت سدهای بتنی مقارن با زمانی بود كه استفاده از سدهای بتنی در دره های تنگ رو به افزایش بود. بنابراین كاهش سدهای بتنی مربوط به دره های عریض می شد كه به جای سدهای بتنی وزنی، سدهای خاكی و سنگریزه ای احداث گردید كه ارزانتر و بیشتر قابل توجیه بودند دلیل این امر بازده خیلی بالی ماشین آلات، تجهیزات و روش ساخت در این نوع سدها بوده است.
كاهش تعداد سدهای بتنی باعث تشكیل دو گردهمایی مهم توسط دست اندركاران سدسازی در آسیا در ایالت كالیفرنیای آمریكا شد. گردهمایی اول تحت عنوان ساخت سریع سدهای بتنی در سال 1970 و گردهمایی دوم در سال 1972 بنام ساخت اقتصادی سدهای بتنی برگزاری گردید. اقدام مشابهی در ژاپن باعث تشكیل كمیته ای تحت عنوان كمیته ساخت منطقی سدهای بتنی در سال 1974 توسط وزارت عمران شد.
در خلال این زمان هر چند هزینه ساخت سدهای خاكی نسبت به سدهای بتنی در حال كاهش بود ولی از طرف دیگری تجارب نشان دادند كه سدهای خاكی ایمنی كمتری نسبت به سدهای بتنی داشته و دارند، سوابق نشان می دهد كه از سال 1928 به بعد از سدهای بتنی به ارتفاع بیش از 15 متر فقط سدی 62 متری كالیفرنیا بخاطر نقص پی و سدهالپاست فرانسه به ارتفاع 61 متر در اثر لغزش تكیه گاه آن ویران شدند. در حالیكه آمار موجود نشان داده كه صدها سد خاكی با اندازه های مختلف طی 60 سال گذشته تخریب شده اند. دلیل اصلی تخریب سد خاكی روگذری و فرسایش درونی خاكریز می باشد.
با توجه به آسیب پذیری سدهای خاكی، متخصصین در گردهمایی آسیلمار (Asiolmar) و دیگر محققین به دنبال نوع جدیدی از مصالح برای سدسازی بودند كه ایمنی سد بتنی و سرعت اجرای سد خاكی را تواماً دارا باشد. تا اینكه در اوایل سال 1960 و 1970 ابتكار جدید احداث سد بتنی غلتكی مطرح شد. در سالهای 1960 چند پروژه با اندیشه تركیب مزایای سدهای بتنی و خاكی طراحی شدند این سدهای مخلوط نتیجه مطالعات و نوآوری های مهندسین سازه و ژئوتكنیك بودند، متاسفانه بعلت تخصصی بودن هر یك از این دو رشته، ارتباط محدودی بین پیشگامان اولیه برقرار بوده بر این اساس متخصصین هر یك از این دو رشته آگاهی محدودی نسبت به تلاشهای اولیه یكدیگر داشتند.
سدهای بتن غلتكی (آر، سی، سی) بعنوان نوع جدیدی از سد طی سالهای 1980 مطرح شد. این نوع سدها با توجه به هزینه كم كه قسمتی از آن ساخت سریع آنها ناشی در زمان نسبتا كوتاهی در سراسر دنیا مورد قبول واقع شده و پیشرفت ناگهانی قابل توجهی را در امر طراحی و ساخت بوجود آورند كاربرد این در سالهای 1990 و بعد از آن مطرح گردید: این سد با هزینه كمتر و ایمنی نظیر سدهای بتنی كلاسیك می باشد بتن غلطكی بیش از آنكه یك نوع مصالح جدید باشد روشی جدید برای اجراست. بتنی غلتكی با خاك سیمانته شده كه با روشهای مشابه اجرا می شود.
بعلت آنكه شامل سنگدانه های بزرگتر از 4،3 اینچ (19 میلی متر) بعنوان درشت ترین سنگدانه بوده و خواص مشابه با بتن معمولی داراست. متفاوت می باشد. در خاك سیمانته عموما ماسه مصرف شده با مقاومت پائین تر نسبت به بتن غلتكی حاصل می شود در حال حاضر سه نوع سد (پای پل، جگین، زیروان) از اینگونه سدها در كشور در مرحله اجرا قرار دارد و سدهای دیگری نیز در مرحله اجرا قرار دارد.
هدف از تشكیل این كارگاه آمزوشی توجه به یكی از روشهای جدید سد سازی بمنظور صرفه جوئی در هزینه ساخت سدها و آشنائی با مسائل مختلف در این ارتباط می باشد.
در فرهنگ اصطلاحات بتن و سیمان انجمن بتن آمریكا (90- R 116 ACI)، بتن غلتكی بدین ترتیب تعریف می شود: بتن متراكم شده با غلتك، بتنی كه با حركت بر روی آن در حالت سخت نشده، متراكم می شود. در ادبیات فنی با نام رول كریت نیز از آن نامبرده می شود. این روش، امروزه اغلب تحت عنوان بتن غلتكی یا به صورت خلاصه Rcc به كار برده می شود.
بتن غلتكی سخت شده، در اصل دارای همان خصوصیات بتن های معمولی كه به صورت درجا ریخته شده و به عمل می آیند، می باشد و محصول نهایی به زبان ساده «بتن» تلقی می شود.
خاصیت روانی و پلاستیكی بتن غلتكی در حالت تر، اساسا متفاوت با خواص پلاستیكی بتن درجا ریز معمولی می باشد. اسلامپ بتن غلتكی باید در حد صفر باشد تا قادر به تحمل وزن غلتك متراكم كننده باشد. ماشین آلات مورد استفاده جهت حمل و نقل، بارگیری .و تراكم بتن Rcc شامل ماشین آلاتی با ظرفیت زیاد می باشند كه در كارهای خاكی حجیم، نظیر سد سازی و راهسازی به كار می روند. به طور كلی در ساختن بتن غلتكی میزان عملیات دستی (غیر ماشینی) مورد نیاز در مقایسه با عملیات ساخت بتن های معمولی كمتر است .
وبلاگی برای دانلود جزوات, کتب ,مقالات, پروژه ها, نرم افزارها و...تخصصی عمران